خطايى ، على اكبر
مقدمه 49
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
يادى از مساعدتها اين كتاب را در سفرى كه چند سال قبل كه به قاهره رفته بودم شناختم و نسخهاش را در كتابخانهء ملى آنجا ديدم و مقدارى مطالعه كردم . چون مطالب آن را بديع يافتم ( مخصوصا از اين لحاظ كه در زبان فارسى كتاب دربارهء چين كم است و اين تأليف سندى عصرى و مستقيم مربوط به مشاهدات مؤلف آن از چين است ) طبع آن را مفيد دانستم . پس از اينكه عكس نسخهء دار الكتب قاهره را به لطف دوستم نصر اللّه مبشر الطرازى كتابدار آنجا به دست آوردم به استنساخ آن پرداختم . سپس به بزرگوارى پروفسور صادق عدنان ارزى و به مباشرت ابراهيم الگون 45 به عكس نسخههاى سليمانيه دست يافتم و اطلاعاتى دربارهء آن دو نسخه را از محمد تقى دانش پژوه حاصل كردم . عدنان ارزى نسخهاى از طبع تركى قديم و نيز منابع و مدارك ديگرى كه براى تحقيق دربارهء خطاىنامه لازم بود بتدريج در اختيارم گذاشت و آنچه را به زبان تركى بود برايم ترجمه كرد . با اين مقدمات چون متن آماده چاپ شد به شوقمندى ناصر پاكدامن و لطف چنگيز پهلوان كتاب بهدست چاپ سپرده شد و يكى از منابع چينشناسى ، هم براى فارسى زبانها و هم محققان ديگر از صورت نسخهء خطى به چاپ سربى در دسترس قرار گرفت . براى به پايان رسانيدن كار پژوهش ، اوراق چاپ شده را در سفر تازهء خود به ژاپن همراه آوردم تا فهرست و مقدمه تهيه كنم . روزى كه دوستم ك . شيميز و Kosuko Shemisu كتابدار فاضل كتابخانهء شرقى ( Toyo Bunko ) و محقق مؤسسهء مطالعات آسيائى توكيو به ديدنم آمده بود ضمن صحبت كه از كتب و منابع فارسى دربارهء چين نام مىرفت از اين كتاب نام بردم . فورا گفت بله محققان ما اين كتاب را خوب مىشناسند و يكى از آنها به نام جوتن ادا Juten Oda كه از بودائيان و مقيم كيوتوست به ترجمه كردن آن از روى روايت تركى پرداخته است و وقتى استانبول بودم از نسخهء